Revolverend fonds

  • Efficiëntie
  • Stimuleren van verdienmodellen
  • Ervaring en expertise
  • Imago
  • Zakelijkheid
  • Duur en complex

B.    Wanneer wordt het instrument revolverend fonds gebruikt? 

Het instrument revolverend fonds kan om verschillende redenen gebruikt worden. Deze redenen zijn verschillend van aard: sommige zijn juridisch, andere juist politiek, economisch of psychologisch. De belangrijkste en meest genoemde redenen worden hier behandeld.

Netwerk van partners

Het komt tegenwoordig veel voor dat een overheidsorganisatie samenwerkt met (publieke en/of private) partners om beleidsdoelstellingen te realiseren. Een veelvoorkomend voorbeeld is Triple Helix-samenwerking tussen één of meerdere overheidsorganisaties, onderzoeksinstellingen en bedrijven. Als een netwerk van partners samen projecten of bedrijven wil financieren, kan het dit doen door het oprichten van een revolverend fonds op enige afstand van de betrokken partijen. Op deze manier is er niet meteen één partner die meer invloed heeft dan andere. Daarnaast zullen private partners het waarschijnlijk belangrijk vinden dat de investeringsbeslissingen worden genomen op basis van economische argumenten. Politiek-bestuurlijke inmenging is vanuit die optiek onwenselijk. Verschillende publieke partners zullen overigens ook verschillende politiek-bestuurlijke belangen hebben, dus ook voor de publieke partners is afstand wenselijk. 

Economie en innovatie

Veel revolverende fondsen opereren in het economisch veld. Geld wordt weggezet bij innovatieve projecten en ondernemingen, die zich bijvoorbeeld bezighouden met energietransitie of digitalisering. Belangrijk voor het bestaansrecht van een revolverend fonds in dit veld is dat er een marktfalen is. Dat heeft tot gevolg dat de projecten niet (volledig) vanuit de conventionele, commerciële financiering worden ondersteund. 

Langdurige financieringsvraag

Het instrument revolverend fonds moet passen bij de beleidsdoelstelling. Een revolverend fonds ligt meer voor de hand bij beleidsdoelstellingen die een lange adem met een langdurige financieringsvraag kennen (dan bij beleidsdoelstellingen die tijdsensitief zijn of snel kunnen worden behaald). Daarvoor zijn twee redenen:
1.    Het fonds moet een minimale looptijd hebben. Het is doorgaans niet logisch om een fonds op te richten dat maar op één enkel moment financieringsbijdragen verstrekt. Daarbij speelt ook dat verschafte leningen vaak over een lange periode terugbetaald worden. Pas na enige tijd kan het geld nogmaals worden gebruikt.
2.    Het oprichten van een fonds is duur en complex. Het geld, de tijd en de energie die de oprichting en instandhouding van een fonds kost, moet als het ware worden ‘terugverdiend’. Een langere looptijd maakt dat beter mogelijk. Klik hier om meer hierover te lezen.

Voldoende middelen

In veel gevallen is er, wanneer er een revolverend fonds wordt opgericht, veel geld beschikbaar voor de beleidsdoelstelling. Het instrument is vanwege verschillende redenen geschikter naarmate er meer geld beschikbaar is:
1.    Het laten beheren van een fonds kost geld. Als er veel (financiële) middelen beschikbaar zijn, zijn de kosten van het fondsbeheer beter in verhouding tot het uiteindelijke fondskapitaal. Dat maakt dat het geld (dat wordt besteed aan het fondsbeheer) efficiënter wordt ingezet. Klik hier voor meer informatie over het aanbesteden van het fondsbeheer. 
2.    Om een fonds te laten revolveren, is het nodig dat in verschillende projecten geïnvesteerd wordt om zo het risico te spreiden. Met een groot fondskapitaal kan dit, terwijl er tegelijkertijd genoeg geld beschikbaar blijft per investering.
3.    Het oprichten van een fonds is doorgaans duur en complex, omdat vrijwel altijd maatwerk nodig is en veel geregeld moet worden. Het is zonde om veel geld, energie en tijd kwijt te zijn aan de oprichting en het instandhouden, als het fonds daarna niet veel bijdraagt aan het behalen van de beleidsdoelstellingen doordat er weinig geld beschikbaar is. Klik hier om meer over dit nadeel te lezen.

Op afstand van de politiek

Vaak wordt een revolverend fonds gebruikt als enige afstand tot de politiek wenselijk is. Dat kan wenselijk zijn vanwege twee redenen. 
1.    Een revolverend fonds op afstand van de politiek betekent dat politiek-bestuurlijke inmenging minder eenvoudig is en dus minder zal voorkomen. Dit zorgt, zo wordt in de praktijk gezegd, voor zuiverdere investeringsbeslissingen en beter maatschappelijk en financieel rendement. Vaak vinden bestuurders (gedeputeerden of wethouders) deze afstand ook fijn. Wanneer er bij hen gelobbyd wordt voor een financieringsbijdrage, kunnen zij simpelweg zeggen dat de keuze niet bij hen ligt. 
2.    Een revolverend fonds op afstand van de politiek betekent ook dat (de meeste) beslissingen niet aan de bestuurder hoeven te worden voorgelegd. Als voor beslissingen een akkoord nodig is van een bestuurder, zorgt deze ‘extra’ schakel voor een langer besluitvormingsproces. Dat kan niet wenselijk zijn, bijvoorbeeld bij tijdsensitieve onderhandelingen. 

Ervaring en expertise

Een revolverend fonds biedt vaak een uitkomst als voor het efficiënt bereiken van een beleidsdoelstelling ervaring en expertise die ontbreekt binnen overheidsorganisaties nodig is. Je kunt hierbij denken aan het beheren van een fonds, het selecteren van de beste business cases, het zijn van een goede gesprekspartner voor bedrijven, kennis van de markt en het verzekeren van een bepaalde mate van revolverendheid. Door het uitbesteden van deze taak aan een fondsbeheerder wordt dit probleem opgelost. Klik hier voor meer informatie over het aanbesteden van het fondsbeheer. 

Het probleem van ontbrekende expertise binnen een overheidsorganisatie kan ook worden opgelost door het aannemen van mensen met de benodigde kennis en expertise. Genoemde uitdagingen zijn daarbij echter de volgende:
1.    Vanwege interne procedures en P&O-beleid kan het lang duren om deze mensen binnen te halen. 
2.    Er wordt gesuggereerd dat de mensen die nodig zijn, vaak niet willen werken bij een overheidsorganisatie vanwege het imago en de maximale bezoldiging op grond van de Wet Normering Topinkomens (WNT). 
3.    Het kan worden beargumenteerd dat het efficiënter is om de uitvoering van het fonds door een professioneel fondsbeheerder te laten doen. Deze beheerder heeft al ervaring met de uitvoering en zijn organisatie is hierop ingesteld. Eenzelfde organisatie oprichten binnen de overheidsorganisatie kan veel tijd en energie kosten.