Publieke prijsvraag

  • Flexibiliteit en ruimte voor het creatieve proces
  • Transparant en effectief
  • Bepalen van de prijs
  • Selectie
  • Samenstellen van de jury

B.    Wanneer wordt het instrument publieke prijsvraag gebruikt?

Het instrument publieke prijsvraag wordt om allerlei redenen gebruikt. Deze redenen zijn verschillend van aard: sommige zijn politiek, andere juist economisch of juridisch. De belangrijkste redenen worden hier toegelicht.

Bouw, kunst en innovatie

Publieke prijsvragen komen vaak voor op het gebied van:

•    Ruimtelijke ordening, stadsplanning en weg-, water- en natuurbeheer
•    Dataverkeer en automatische gegevensverwerking
•    Kunst en architectuur
•    Innovatie

Natuurlijk kan een publieke prijsvraag ook op andere beleidsterreinen worden ingezet. Het kan in dat geval een goed idee zijn contact op te nemen met een collega die ervaring heeft met het instrument.

Stimuleren innovatie en creativiteit

Bij publieke prijsvragen is een overheidsorganisatie nadrukkelijk op zoek naar input van bedrijven en/of burgers bij het oplossen van een maatschappelijk vraagstuk. Vaak is het probleem wel duidelijk, maar de oplossing niet. In dat geval is de publieke prijsvraag een aantrekkelijke selectieprocedure. Een prijsvraag biedt namelijk ruimte voor een ruime vraagstelling, terwijl het competitieve element deelnemers aanspoort op zoek te gaan naar originele en creatieve oplossingen.

Het instrument publieke prijsvraag wordt daarom vaak in één adem genoemd met innovatie. Volgens het Centraal Planbureau kan de overheid met prijsvragen innovaties voortbrengen die het karakter van een publiek goed hebben en zonder overheidsingrijpen niet zouden ontstaan. Zo ontstaat een wisselwerking: de markt heeft overheidsingrijpen nodig om innovaties te ontwikkelen, terwijl de overheid de markt nodig heeft om innovaties te bedenken.

Maatschappelijke aandacht

Het instrument publieke prijsvraag is een uitstekend instrument om (media-)aandacht te genereren voor een maatschappelijk vraagstuk. Het instrument biedt de mogelijkheid een probleem en de aanpak van de overheidsorganisatie positief te framen: ‘Overheidsorganisatie zet zich in voor X en is op zoek naar uw ideeën!’. Dit kan politiek-bestuurlijk wenselijk zijn. Een publieke prijsvraag laat zich vaak ook goed promoten via sociale media.

Eenmalige financiering

Het instrument publieke prijsvraag moet passen bij de financieringsvraag. Een publieke prijsvraag leidt tot één of enkele winnaars (zie ook: Wat is het instrument: publieke prijsvraag?). Na die selectie is de inzet van het instrument in principe afgerond. Daarmee is een prijsvraag geen langlopend financieringsinstrument waarbij steeds nieuwe projecten kunnen worden gefinancierd. Dit neemt niet weg dat dezelfde prijsvraag meerdere malen kan worden uitgeschreven, bijvoorbeeld jaarlijks. Bovendien kan de winnaar van een prijsvraag een vervolgopdracht of een subsidie krijgen, waardoor een duurzamere financieringsrelatie ontstaat.

Voor de inzet van een publieke prijsvraag moet de overkoepelende beleidsdoelstelling concreet worden gemaakt. Een voorbeeld: het stimuleren van energiebesparing is een overkoepelende beleidsdoelstelling met een langdurige financieringsvraag. Het energiezuinig maken van de gebouwen van een overheidsorganisatie is een concrete uitwerking van die overkoepelende beleidsdoelstelling, met een eenmalige financieringsvraag voor de komende jaren. Voor het energiezuinig maken van een bepaald gebouw kan de overheidsorganisatie dus een publieke prijsvraag gebruiken.